„Weź się w garść”, „inni mają gorzej”, „to tylko sesja” – takie słowa słyszy wiele osób, które od tygodni nie mają siły wstać z łóżka. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) w swoim opracowaniu o depresji wyjaśnia, czym różni się ona od zwykłego smutku, jak jest częsta i jakie formy leczenia są skuteczne. Zebraliśmy najważniejsze fakty, które pomagają lepiej rozumieć siebie i innych – a na końcu możesz sprawdzić swoją wiedzę o depresji.
WHO określa depresję jako częste zaburzenie psychiczne. Według danych za 2023 rok dotyczy około 4 procent ludzi na świecie, w tym 5,2 procent dorosłych – 4,1 procent mężczyzn i 6,2 procent kobiet. To około 322 milionów osób.
Warto wiedzieć: według WHO depresja jest około półtora raza częstsza u kobiet niż u mężczyzn.
Jednocześnie, jak podaje WHO, nawet w krajach o wysokich dochodach leczenie otrzymuje tylko około jednej trzeciej osób z depresją. Przeszkodą są m.in. brak specjalistów, za małe nakłady na zdrowie psychiczne i piętno, które wciąż wiąże się z zaburzeniami psychicznymi.
Epizod depresyjny to według WHO obniżony nastrój – smutek, drażliwość albo poczucie pustki – lub utrata przyjemności i zainteresowania tym, co zwykle cieszyło. Kluczowe jest to, że stan utrzymuje się przez większość dnia, prawie codziennie, przez co najmniej dwa tygodnie.
Mogą mu towarzyszyć też inne objawy:
Jak bardzo epizod jest nasilony, zależy od liczby i siły objawów oraz od tego, jak wpływają na codzienne funkcjonowanie. Rozpoznanie stawia specjalista – lista nie służy do samodzielnej diagnozy.
WHO podkreśla, że depresja wynika ze złożonego współdziałania czynników społecznych, psychologicznych i biologicznych. Sprzyjają jej trudne wydarzenia, takie jak utrata pracy, żałoba czy trauma. Działa to też w drugą stronę: depresja zwiększa stres i może pogarszać sytuację życiową.
Depresja łączy się też ze zdrowiem fizycznym. Brak ruchu czy szkodliwe picie alkoholu zwiększają ryzyko zarówno depresji, jak i chorób serca, cukrzycy czy nowotworów.
To najważniejsza informacja z opracowania: istnieje skuteczne leczenie depresji łagodnej, umiarkowanej i ciężkiej. Pierwszym wyborem jest leczenie psychologiczne. WHO wymienia jako skuteczne m.in. terapię poznawczo-behawioralną, psychoterapię interpersonalną, aktywizację behawioralną i terapię rozwiązywania problemów. Przy depresji umiarkowanej i ciężkiej można je łączyć z lekami, które dobiera lekarz.
WHO podaje też sposoby, które wspierają leczenie i samopoczucie:
WHO przypomina: nie jesteś z tym sam. Warto porozmawiać z kimś zaufanym albo z lekarzem czy psychologiem. W Polsce całodobowo działają numery 800 70 2222 (Centrum Wsparcia dla osób dorosłych w kryzysie psychicznym) i 116 123, a przy bezpośrednim zagrożeniu życia trzeba dzwonić pod 112 – podaje Ministerstwo Zdrowia.
Depresja to częste zaburzenie, a nie słabość charakteru. Od zwykłego smutku odróżnia ją czas trwania – co najmniej dwa tygodnie – i wpływ na codzienne życie. Najważniejsze jest to, że leczenie jest skuteczne, a pierwszym wyborem są terapie psychologiczne. Sen, ruch, regularne posiłki i kontakt z ludźmi pomagają, ale nie zastępują pomocy specjalisty.
5 pytań · minuta
