O zdrowiu fizycznym myślimy często: siłownia, warzywa, badania. O zdrowiu psychicznym – zwykle dopiero wtedy, gdy coś zaczyna się sypać. Amerykański Narodowy Instytut Zdrowia Psychicznego (NIMH) przypomina, że o głowę można dbać na co dzień, małymi krokami, i podsuwa konkretne nawyki, które łatwo wpleść w studencki tydzień – a na końcu możesz sprawdzić, które z nich masz już opanowane.
NIMH definiuje zdrowie psychiczne szeroko: obejmuje dobrostan emocjonalny, psychologiczny i społeczny. To coś więcej niż brak zaburzeń – to część ogólnego zdrowia i jakości życia. Dbanie o siebie, czyli self-care, pomaga je utrzymać, a u osób chorujących wspiera leczenie i zdrowienie.
Self-care to według NIMH czas na rzeczy, które pomagają dobrze żyć i poprawiają zdrowie fizyczne i psychiczne. Pomaga radzić sobie ze stresem, obniża ryzyko chorób i dodaje energii. Nawet drobne codzienne działania mają duże znaczenie.
Pierwsza rada dotyczy aktywności. NIMH proponuje 30 minut marszu dziennie, bo poprawia to nastrój i zdrowie.
Warto wiedzieć: według NIMH 30 minut nie musi być jednym blokiem – krótsze odcinki ruchu też się liczą. Spacer na zajęcia i z powrotem może więc już zrobić robotę.
Do tego regularne, zdrowe posiłki i dużo wody. NIMH radzi też przyglądać się kofeinie i alkoholowi – niektórym osobom ich ograniczenie wyraźnie pomaga.
Drugi filar to sen: stałe pory zasypiania i budzenia się, odpowiednia długość snu i mniej ekranów przed snem, bo niebieskie światło z telefonu czy laptopa może utrudniać zaśnięcie. W sesji to trudne, ale właśnie wtedy daje najwięcej.
NIMH zachęca do sprawdzenia programów lub aplikacji z medytacją, relaksacją mięśni albo ćwiczeniami oddechowymi. Warto też zaplanować czas na rzeczy, które sprawiają przyjemność:
Kolejna rada: zdecyduj, co musi być zrobione teraz, a co może poczekać. NIMH wprost zachęca, by odmawiać nowych zadań, gdy jest się przeciążonym – także wtedy, gdy ktoś z grupy prosi o „jeszcze tylko jedną prezentację”. Na koniec dnia warto zauważyć to, co udało się zrobić, a nie tylko to, czego się nie zdążyło.
Trzy ostatnie nawyki dotyczą głowy i relacji:
NIMH zaznacza, że self-care wygląda u każdego inaczej i znalezienie tego, co działa, może wymagać kilku prób.
Według NIMH po pomoc specjalisty warto sięgnąć, gdy poważne objawy trwają dwa tygodnie lub dłużej – na przykład kłopoty ze snem, zmiany apetytu, trudność ze wstaniem z łóżka z powodu nastroju, problemy z koncentracją, utrata zainteresowań albo drażliwość. W Polsce pomocy można szukać w poradni zdrowia psychicznego, w Centrum Zdrowia Psychicznego (dorośli bez skierowania) lub na uczelni, a w kryzysie całą dobę pod 800 70 2222 i 116 123 – podaje Ministerstwo Zdrowia.
Higiena psychiczna to codzienne drobiazgi: pół godziny ruchu, regularne posiłki, sen bez telefonu, czas na odpoczynek, rozsądne priorytety, wdzięczność, praca z myślami i kontakt z ludźmi. Nie trzeba wprowadzać wszystkiego naraz – lepiej zacząć od jednego nawyku i sprawdzić, co działa. Gdy objawy są poważne i trwają, nawyki nie zastąpią rozmowy ze specjalistą.
5 pytań · minuta
